Ημερομηνία σύνταξης του άρθρου: 26/6/2026
Ημερομηνία Δημοσίευσης: 30/8/2026
Τι είναι και τι δεν είναι η κοστολόγηση των πολιτικών προγραμμάτων
Η ΔΕΘ αποτελεί παραδοσιακά το βήμα από το οποίο κυβέρνηση και κόμματα παρουσιάζουν το οικονομικό τους όραμα. Φέτος, όμως, η συγκυρία έχει μια πρόσθετη βαρύτητα: βρισκόμαστε σε προεκλογικό έτος, και το ΕΔΣ μόλις ολοκλήρωσε την προετοιμασία και ανακοίνωσε το πρώτο πλαίσιο κοστολόγησης των προγραμμάτων των πολιτικών κομμάτων. Είναι, λοιπόν, μια καλή στιγμή να πούμε τι είναι —αλλά εξίσου σημαντικό, τι δεν είναι— αυτή η κοστολόγηση.
Η κοστολόγηση είναι απολύτως εθελοντική· θα διέπεται από αμεροληψία και ίση μεταχείριση προς όλα τα κόμματα, θεμέλια εμπιστοσύνης και καλής συνεργασίας. Προφυλάσσει τα κόμματα από λανθασμένες εκτιμήσεις για το δημοσιονομικό αποτύπωμα μιας πρότασης τους—πολύτιμο εφόδιο για όποιον αύριο βρεθεί σε θέση ευθύνης. Η μεθοδολογία, άλλωστε, δεν είναι επινόηση του ΕΔΣ: είναι η ίδια που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στον διάλογό της με τα κράτη-μέλη. Ένα κόμμα που έχει ήδη περάσει από αυτή τη διαδικασία βρίσκεται πιο προετοιμασμένο, έχοντας κερδίσει εκ των προτέρων την απαραίτητη αξιοπιστία.
Η κοστολόγηση είναι τεχνική και δεν αποβλέπει στην αξιολόγηση της πολιτικής σκοπιμότητας ή της κοινωνικής αξίας μιας πρότασης — κάτι εύλογο για έναν δημοσιονομικό θεσμό, αφού ο νομοθέτης δεν τον καθιστά αρχή πάνω από δημοκρατικά εκλεγμένα κόμματα, αρμόδια να κρίνει το όραμά τους.
Η μεθοδολογία του ΕΔΣ ακολουθεί βέλτιστες πρακτικές και θεωρητικά υποδείγματα, όπως κάνουν και άλλοι έγκυροι δημοσιονομικοί θεσμοί —το Ολλανδικό CPB, το Βρετανικό OBR, μεταξύ άλλων— αντλώντας από τις συγκλίσεις που έχει διαμορφώσει η διεθνής βιβλιογραφία.
Η περιγραφή κάθε πρότασης οφείλει να είναι σαφής και αναλυτική, με τα μέτρα να συμμορφώνονται με το Σύνταγμα, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας. Εξαιρούνται ή εξετάζονται κατ' εξαίρεση περιπτώσεις υψηλής αβεβαιότητας, όπως αμυντικές προμήθειες, μεγάλα έργα υποδομών ή πολύπλοκες παρεμβάσεις — και κάθε υπολογισμός θα συνοδεύεται από ξεχωριστό πεδίο που θα αποτυπώνει την αβεβαιότητά του.
Σε αυτή την πρώιμη φάση, μεγέθη όπως η διανομή του εισοδήματος ή τα χαρακτηριστικά της «καλής» ανάπτυξης —παρότι σημαντικό κομμάτι της βιβλιογραφίας και παρόντα στις εκθέσεις του ΕΔΣ— δεν αποτελούν ακόμα αντικείμενο της κοστολόγησης.
Τέλος, καμία σύνδεση δεν δημιουργείται αυτόματα ανάμεσα στην προεκλογική δέσμευση και τη μετέπειτα κυβερνητική πράξη· το ΕΔΣ δεν ελέγχει αν και πώς εφαρμόστηκε τελικά μια πρόταση.
Βρισκόμαστε ακόμα στην αρχή, εκεί όπου η κοστολόγηση αρχίζει να γίνεται συνείδηση της πολιτικής διαδικασίας. Εδώ χτίζεται μια διπλή εμπιστοσύνη —των πολιτών στο εγχείρημα, των πολιτικών κομμάτων στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο.
Αναστασία Μιαούλη
Πρόεδρος του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου
Ομότιμη Καθηγήτρια του ΟΠΑ